Tìm hiểu về các điệu lý Nam Bộ

0
254

Lý là một trong những thể loại âm nhạc dân gian vốn thịnh hành trong sinh hoạt đời sống tính thần của nhân dân lao động từ Bắc chí Nam. Lý được phổ biến nhiều nhất vẫn trên địa bàn từ Thừa Thiên – Huế, Nam Trung bộ đến khu vực Nam bộ. Các điệu lý Nam Bộ là những khúc hát bình dân của dân tộc người Việt, thể hiện sâu sát để tài và nội dung của mọi khía cạnh, mọi hiện tượng trong cuộc sống, mọi trạng thái tình cảm và ước mơ của quần chúng.

 

Đối tượng của các điệu lý

Thể của lý rất đa dạng và hết sức bình dị. Các loại trái cây vốn thân thuộc đều có thể trở thành tên gọi của những làn điệu dễ thương, duyên dáng. Từ cây ổi, cây bưởi, cây khế, cây chanh, cây ớt, trái mướp, dây bầu, bắp mạ, dừa, chuối đến cây duối, cây bần, cây quéo, mù u, cây mít, cây cám, cây gòn. Và các loại bông: bông đậu, bông sen, bông súng, bông tràm, bông lê, bông lựu…

Những món ăn bình dân như: bánh bò, bánh ít, bánh canh, xôi vò, cháo cơm, bắp rang, dưa giá. Từ loại cao sang “quý tộc” như: rồng, phụng đến con kiến, nhái, cóc.

Những con bay lượn trên trời như chim quyên, chim nhạn đến những loài ở dưới nước như cua, ốc, cá. Lý cũng không quên nói đến các vật dụng hàng ngày gắn bó với con người: đòn xóc,gáo dừa lu nước , cái kéo, cái bình vôi.

Lý cũng đề cập đến những nhân vật: tiểu phu, ông địa, ông hương, ông thôn. Và còn phản ảnh phong tục, tập quán, lễ nghỉ, hội hè, chùa chiền như: cảnh chùa, Lý cống chùa, Lý bản đờn, Lý bập boòng boong. Lý còn miêu tả những sinh hoạt lao động thường ngày: kéo chài, qua cầu, kêu đò, qua đèo, qua rừng, qua vàm, cày ruộng, cấy lúa, vá áo, xếp áo, ăn giỗ, trồng hường, trồng hành, trồng chuối, chẻ tre, đương đệm.

Đặc trưng của các điệu lý

Khác hẳn với hát đưa em, hát huê tình, hò chèo ghe, hò cấy. Các điệu lý Nam Bộ không có môi trường đặc hữu, không có lề lối thủ tục quy định. Bà con không tổ chức hát Lý để thi thố tài năng như các cuộc hò thi. Người ta thường “lý với nhau” trong những lúc lao động sản xuất hoặc trong những dịp nghỉ ngơi, giải trí hay những ngày tết nhất, mừng tân gia đám cưới, giỗ quải. Buồn cũng hát Lý, vui cũng vậy. Nhàn rỗi cũng hát lý, bận bịu cũng vậy.

Chính vì lý có vai trò quan trọng trong âm nhạc dân gian Việt Nam, lý cần được phổ biến đến mọi người.

Lý con sáo sang sông
Lý con sáo sang sông

-Theo Nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh-

Bình luận góp ý

Please enter your comment!
Please enter your name here